Uiterlijke veranderingen

Door kanker of de behandeling ervan kan je lichaam of uiterlijk veranderen. Dit kan tijdelijk zijn, zoals haaruitval, of blijvend, zoals littekens of veranderingen in je gezicht of lichaam. Dit kan invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt en hoe je je voelt. Het is normaal dat dit emoties kan geven. Er zijn tips en hulp om hier beter mee om te gaan.

Uiterlijke verzorging

Prothese

Door kanker en de behandeling kan een prothese nodig zijn, bijvoorbeeld bij borstkanker of een amputatie. Een goede prothese kan helpen om je zelfvertrouwen te vergroten. Ook kan het de symmetrie en het evenwicht van je lichaam verbeteren.

Huidproblemen

Sommige behandelingen tegen kanker kunnen de huid beïnvloeden of huidproblemen geven, zoals chemotherapie, bestraling of hyperthermie. De huid kan droger worden, verkleuren, uitslag krijgen of gevoeliger zijn voor de zon.

Lymfoedeem

Bij lymfoedeem zit er op sommige plekken in het lichaam te veel vocht. Dit kan vochtophopingen geven. Het kan ontstaan na kanker door verwijdering of schade aan lymfeklieren, of door een tumor. Lymfoedeem kan het dagelijks leven beperken, daarom is behandeling op tijd belangrijk.

Haaruitval

Chemotherapie en radiotherapie kunnen haaruitval veroorzaken. Meestal is dit tijdelijk. Het verlies van haar kan een grote impact hebben op hoe je je voelt. Het verloop verschilt per persoon en hangt af van de behandeling, zoals de soort en dosering van de chemotherapie en de hoeveelheid straling.

Leefstijl

Je leefstijl is belangrijk tijdens en na kanker. Het kan je helpen om je fitter te voelen en beter met klachten om te gaan. Denk aan: bewegen, gezond eten, ontspanning en goed slapen. Kies wat voor jou haalbaar is. Ook kleine veranderingen kunnen je herstel en kwaliteit van leven verbeteren.

Sport en bewegen

Voldoende bewegen kan het risico op sommige soorten kanker verkleinen. Het helpt ook om klachten te verminderen en kan vermoeidheid minder maken. Beweging en ontspanning kunnen ervoor zorgen dat je je beter voelt en weer meer energie krijgt.

Stress

Spanningen en onzekerheid door de ziekte of behandeling kunnen invloed hebben op je gevoel. Je kunt somber, prikkelbaar of gespannen zijn. Ontspanning helpt om hiermee om te gaan. Dat kan met ademhalingsoefeningen, yoga, mindfulness, sporten of creatieve activiteiten zoals schilderen, zingen, dansen of schrijven.

Voeding en spijsvertering

Door kanker en de behandeling kun je problemen krijgen met eten. Je smaak kan bijvoorbeeld veranderen of je kunt misselijk zijn. Hierdoor kun je afvallen of aankomen zonder dat je dat wilt. Een gezond gewicht is belangrijk voor je herstel en om de behandeling beter te kunnen verdragen.

Emoties en zingeving

Emoties en zingeving spelen een belangrijke rol als je te maken krijgt met kanker. Je kunt je bang, verdrietig of onzeker voelen, en dat is heel normaal. Het helpt om deze gevoelens te herkennen en erover te praten. Ook kun je gaan nadenken over wat voor je belangrijk is in het leven. Dit kan steun geven en helpen om deze periode beter te begrijpen en door te komen.

Zingeving

Wie kanker krijgt, wordt vaak meer bewust van de eindigheid van het leven. Dit kan vragen oproepen over de zin van het leven en wat belangrijk is. Sommige dingen voelen minder belangrijk, andere juist meer. Dit kan onzekerheid geven.

Vertrouwen in je lijf

Veel mensen die kanker hebben gehad, zijn na hun behandeling bang dat de ziekte terugkomt. Dat is een begrijpelijke reactie na zo’n ingrijpende periode. Hierdoor kun je minder vertrouwen krijgen in je eigen lichaam.

Vermoeidheid

Vermoeidheid kan ontstaan door kanker en de behandeling. Veel mensen voelen zich daarna erg moe of uitgeput. Dit kan plots komen en staat niet altijd in verhouding tot inspanning. Het herstel duurt vaak langer dan bij gewone moeheid.

Stress

Spanningen en onzekerheid rond de ziekte en behandeling kunnen invloed hebben op je gevoel. Je kunt somber of prikkelbaar zijn en stress ervaren. Ontspanning helpt hierbij. Denk aan ademhalingsoefeningen, yoga, mindfulness, sporten of creatieve activiteiten zoals schilderen, zingen, dansen of schrijven.

Sterven en afscheid

Als je niet meer beter wordt, kan afscheid nemen van het leven belangrijk zijn. De laatste maanden zijn vaak intens. Zorg richt zich op het verminderen van klachten, zoals pijn, en op een rustige afronding van het leven, samen met jou en je naasten.

Somberheid

Sombere gevoelens, wanhoop en verdriet zijn normale reacties als je hoort dat je kanker hebt. Dit kan voorkomen bij het ontdekken van de ziekte, tijdens de behandeling en erna. Praten over je gevoelens kan helpen om ermee om te gaan.

Rouw en verlies

Het verlies van een dierbare of van gezondheid heeft vaak veel invloed op je leven. Iedereen gaat hier op zijn eigen manier en tempo mee om. Het is belangrijk om tijd en ruimte te nemen om dit te verwerken. Praten met iemand kan daarbij helpen.

Geheugen en concentratie

Na chemotherapie krijgen sommige mensen geheugen- en concentratieproblemen. Vooral het leren van nieuwe dingen kan lastiger zijn. Ook aandacht vasthouden en dingen onthouden kan moeilijker worden. Wat je hiervan merkt, verschilt per persoon. Bij een druk leven kan het meer invloed hebben dan bij vaste routines.

Eenzaamheid

Als je hoort dat je kanker hebt, kun je heftige emoties ervaren, zoals paniek, verdriet, boosheid en onzekerheid. Ook een gevoel van eenzaamheid komt vaak voor. Praten met anderen kan helpen, zoals met mensen uit je omgeving of met een coach of psycholoog.

Angst

Angst is een normale reactie als je hoort dat je kanker hebt. Dit kan spelen bij het ontdekken van de ziekte, tijdens en na de behandeling. Bijvoorbeeld angst dat de kanker terugkomt of dat je doodgaat. Vaak neemt deze angst na verloop van tijd af, maar soms blijft het aanwezig.

Relaties en gezin

Door kanker verandert je leven en dat van de mensen om je heen. Dat heeft niet alleen invloed op de gezondheid, maar ook op relaties en het gezinsleven. In deze periode kunnen er spanningen of misverstanden ontstaan. Het kan lastig zijn om elkaar goed te blijven begrijpen of alles te blijven combineren. Daarom kan het helpen om hier aandacht voor te hebben en erover te praten of hulp te zoeken.

Vruchtbaarheid

Sommige behandelingen van kanker kunnen invloed hebben op je vruchtbaarheid. Je kunt minder vruchtbaar of onvruchtbaar worden. De arts bespreekt dit vooraf met je. Heb je een kinderwens, dan kun je worden doorverwezen naar een specialist in vruchtbaarheid.

Relatieproblemen

Kanker kan invloed hebben op je relatie. Partners kunnen elkaar soms minder goed begrijpen of moeilijk praten over wat ze meemaken. De een wil praten, de ander vooral doen. Dit kan spanning geven. Ook kan de aandacht vooral naar de ziekte gaan of kunnen er seksuele veranderingen ontstaan.

Seksualiteit en intimiteit

Door kanker kunnen problemen ontstaan met intimiteit en seksualiteit. Dit kan komen door de behandeling, gevoelens van angst of onzekerheid, een veranderd uiterlijk of zorgen over vruchtbaarheid. Intimiteit en seksualiteit horen bij het leven, ook na kanker. Het is belangrijk om hierover te praten en hulp te vragen als dat nodig is.

Jongvolwassenen (18-39 jaar)

Als je op jonge leeftijd kanker krijgt, is dat erg ingrijpend. Je hebt te maken met behandelingen, ziekenhuizen en veel vragen. Vaak past de zorg niet goed bij jouw leeftijd. Vragen over opleiding, werk, zelfstandigheid, relaties, vruchtbaarheid en seksualiteit kunnen belangrijk zijn en extra aandacht nodig hebben.

Ouder met kanker en gezin

Als één van de ouders kanker heeft, verandert het gezinsleven vaak. De ziekte zorgt voor spanning en emoties, wat onrust geeft. Kinderen kunnen zich verdrietig of onzeker voelen. Net als volwassenen reageren kinderen heel verschillend.

Mantelzorg

Zorg voor een ernstig zieke door partner, familie of vrienden heet mantelzorg. Als mantelzorger ben je niet alleen zorgverlener, maar ook partner, kind of vriend. Dit kan emotioneel zwaar zijn. Het is belangrijk om ook goed voor jezelf te zorgen en de zorg op tijd te delen met anderen.

Familie en vrienden

Als een dierbare kanker krijgt, kan dat ook voor jou als vriend of familielid zwaar zijn. Je kunt spanning, onzekerheid en angst voelen. Soms komen er extra taken bij, zoals ziekenhuisbezoeken. Dit moet je combineren met werk en het dagelijks leven. Ook jij kunt dan behoefte hebben aan steun.

Lichamelijke veranderingen

Kanker en de behandeling ervan kunnen zorgen voor verschillende lichamelijke veranderingen en klachten. Denk aan pijn, vermoeidheid, veranderingen in je lichaam of problemen zoals lymfoedeem of neuropathie. Deze veranderingen kunnen tijdelijk zijn, maar soms ook blijvend en invloed hebben op je dagelijks leven en hoe je je voelt. Het kan lastig zijn om hiermee om te gaan, zowel lichamelijk als emotioneel. Gelukkig zijn er zorgverleners die je kunnen helpen om klachten te verminderen en je te ondersteunen bij het omgaan met deze veranderingen.

Voeding en spijsvertering

Door kanker en de behandeling kun je problemen krijgen met eten, zoals veranderde smaak of misselijkheid. Daardoor kun je afvallen of aankomen. Een gezond gewicht is belangrijk voor je herstel en om de behandeling beter te kunnen doorstaan.

Vermoeidheid

Vermoeidheid kan ontstaan door kanker en de behandeling. Veel mensen voelen zich daarna erg moe of uitgeput. Dit kan plots komen en staat niet altijd in verhouding tot inspanning. Het herstel duurt vaak langer dan bij gewone moeheid.

Urineverlies en plasproblemen

Door kanker of de behandeling in de buikholte kun je plasproblemen of ongewild urineverlies krijgen, bijvoorbeeld bij baarmoederhals-, blaas- of nierkanker. Dit kan bij mannen en vrouwen voorkomen. Het kan vervelend en lastig zijn en invloed hebben op je dagelijks leven.

Spraak- en slikproblemen

Spraak- en slikproblemen kunnen ontstaan door kanker in de mond of hersenen. Bijvoorbeeld als de tong of het gehemelte is aangedaan, kan praten en slikken moeilijker zijn. Na behandeling, zoals bestraling of een operatie, kunnen de klachten verminderen. Oefeningen kunnen helpen om beter te spreken en slikken.

Smaak- en reukveranderingen

Veel mensen met kanker merken dat hun smaak verandert. Dit kan komen door de ziekte of de behandeling. Eten smaakt dan anders of minder lekker, waardoor het plezier in eten kan verdwijnen. Ook kan de smaak snel wisselen. Soms verandert daarnaast ook de reuk.

Pijn

Mensen die behandeld zijn voor kanker kunnen pijn krijgen door de ziekte of behandeling. Pijn kan het dagelijks leven beïnvloeden en ervoor zorgen dat je minder beweegt. Vaak is pijn goed te behandelen of in elk geval onder controle te houden.

Overgangsproblemen

Sommige behandelingen tegen kanker, of om kanker te voorkomen, kunnen een vervroegde overgang veroorzaken. Je wordt dan bijvoorbeeld niet meer ongesteld. Ook kun je klachten krijgen zoals opvliegers, botontkalking, een drogere vagina, minder zin in seks, gewichtstoename, gewrichtsklachten en stemmingswisselingen.

Neuropathie

Mobiliteitsproblemen

Door kanker en de behandeling kun je minder goed bewegen. Hierdoor kunnen dagelijkse activiteiten moeilijker worden, zoals traplopen, fietsen, wandelen of autorijden. Dit kan tijdelijk zijn en verbeteren tijdens het herstel of met ondersteuning en oefeningen.

Lymfoedeem

Bij lymfoedeem zit er op sommige plekken in het lichaam te veel vocht. Dit kan vochtophopingen geven. Het kan ontstaan na kanker door verwijdering of schade aan lymfeklieren, of door een tumor. Lymfoedeem kan het dagelijks leven beperken, daarom is behandeling op tijd belangrijk.

Hand- en voetproblemen

Door de behandeling van kanker, zoals chemotherapie, kun je klachten krijgen aan handen en voeten. Bijvoorbeeld neuropathie, een droge of dunne huid, eelt, kloven of het hand-voetsyndroom. Ook kunnen nagels veranderen, loslaten of ontsteken. Bestaande huid- of nagelproblemen kunnen soms erger worden.

Gewichtsveranderingen

Gewichtsverlies komt vaak voor bij kanker. Dit kan komen door minder eetlust of problemen met eten, maar ook door de ziekte zelf. Soms zorgt een behandeling juist voor gewichtstoename. Ook stress, minder beweging of anders eten kunnen invloed hebben op je gewicht..

Diarree en verstopping

Diarree kan ontstaan door chemotherapie of bestraling van de darmen. Welke adviezen helpen, hangt af van de oorzaak. Een diëtist kan daarbij ondersteunen. Verstopping kan ook voorkomen, door minder bewegen, medicijnen, minder eten of drinken, of door een tumor of operatie in de buik.

Conditie en spierkracht

Kanker en de behandeling vragen veel van je lichaam. Je kunt minder uithoudingsvermogen, minder spierkracht en veel vermoeidheid krijgen. Ook mentaal kan het zwaar zijn. Bewegen helpt om je conditie en kracht te behouden tijdens de behandeling en om daarna weer op te bouwen.

Botontkalking

De overgang is een belangrijke oorzaak van botontkalking (osteoporose) bij vrouwen. Door minder oestrogeen worden botten minder stevig en neemt het risico toe. Ook sommige behandelingen, zoals hormonale therapie bij kanker, kunnen dit risico verhogen. Daarnaast spelen voeding en minder beweging ook een rol.

Dagelijks leven

Kanker en de behandeling ervan kunnen invloed hebben op je dagelijks leven en de manier waarop je je dag invult. Dingen zoals werken, het huishouden, sociale contacten of financiën kunnen daardoor anders of zwaarder aanvoelen. Gelukkig zijn er verschillende vormen van ondersteuning die je kunnen helpen om hiermee om te gaan en weer meer grip te krijgen op je dagelijkse leven.

Zorg thuis

Door kanker of de behandeling kun je moeite krijgen met dagelijkse dingen. Denk aan het huishouden en je persoonlijke verzorging. Bijvoorbeeld met aan- en uitkleden, douchen en wassen. Soms heb je thuis hulpmiddelen of verpleegartikelen nodig. Bijvoorbeeld een rolstoel, loopkrukken, een aangepast bed of andere hulpmiddelen.

Werk

Uit onderzoek blijkt dat meer dan een kwart van de mensen met kanker problemen ervaart op het werk tijdens of na de behandeling. Dit komt vaak door klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen of lymfoedeem. Ook wordt er soms te laat gesproken over terugkeer naar het werk met de werkgever of collega’s. Werken of weer gaan werken kan helpen bij het herstel, geeft afleiding, structuur en sociaal contact, en zorgt voor inkomen.

Vrije tijd

Tijdens of na de behandeling van kanker kun je behoefte hebben aan rust, ontspanning en plezierige afleiding. Misschien ga je er graag tussenuit. Gewoon even weg, ver weg of dichtbij. Om op adem te komen tussen jouw behandelingen door of daarna. Ook hobby’s en creatieve expressie kunnen zorgen voor de nodige rust, ontspanning en afleiding. Bijvoorbeeld schilderen, beeldhouwen of zingen.

Vermoeidheid

Vermoeidheid kan ontstaan door kanker of de behandeling. Veel mensen voelen zich dan extreem moe of uitgeput, zonder duidelijke oorzaak. Deze vermoeidheid komt vaak plotseling en niet door inspanning, en het herstel duurt langer dan bij gewone vermoeidheid. Soms blijft de vermoeidheid nog lang na de behandeling bestaan en kan dit het dagelijks leven sterk beïnvloeden.

Slaapproblemen

Sommige mensen ervaren slaapproblemen. Mogelijk komt dit door pijn of andere klachten na de behandeling van kanker. Door chemotherapie kun je bijvoorbeeld last krijgen van slapeloosheid. Goede nachtrust is belangrijk. Als je slecht of te weinig slaapt, word je te moe. Je kunt dan minder goed pijn en andere klachten accepteren. Het is belangrijk om deze cirkel te doorbreken en je klachten te bespreken.

Financiële gevolgen

Als je kanker hebt, kun je financiële gevolgen ervaren tijdens of na je ziekte. Bijvoorbeeld als je na een jaar ziekte een lager inkomen ontvangt. Of wanneer je door je ziekte geheel of gedeeltelijk niet meer kunt werken. Een (chronische) ziekte, handicap of hoge leeftijd zorgt vaak ook voor extra kosten. Meestal gaat het om kosten voor hulpmiddelen, medische zaken en bijvoorbeeld hulp in het huishouden.