Hoe het leefstijlspreekuur in Amersfoortse bewoners in beweging brengt

Dit verhaal is geschreven als inspiratiebron voor professionals in zorg en welzijn. Het leefstijlspreekuur in de Amersfoortse apotheken sluit prachtig aan bij de visie van Samen Sterker Eemland: samen werken aan preventie, eigen regie en krachtige wijken. Hoewel het initiatief geen onderdeel is van Samen Sterker Eemland, laat het helder zien wat er mogelijk wordt wanneer organisaties in de wijk elkaar weten te vinden én ondersteuning rond gezondheid letterlijk binnen handbereik komt.

Hoe het leefstijlspreekuur in Amersfoortse bewoners in beweging brengt

Met een voucher van de Coalitie Leefstijl in de Zorg is een mooi nieuw initiatief gestart. Soms is niet een nieuw medicijn, maar juist een nieuw perspectief de sleutel tot verandering. In de apotheken van Zielhorst, Kattenbroek, Hoogland en Orion wordt dat dagelijks zichtbaar: een zorgvuldig gevoerd gesprek, precies op het moment dat iemand er ontvankelijk voor is (een zogenaamd Teachable Moment), kan een onverwachte doorbraak betekenen in iemands gezondheid of welbevinden. Dit kan plaatsvinden aan de balie, tijdens het jaargesprek in de apotheek wanneer leefstijl ter sprake komt, of tijdens een consult bij de huisarts.

Wat begon als een lokaal initiatief binnen Gezond Amersfoort groeide uit tot een laagdrempelige en gewaardeerde voorziening waar bewoners met vertrouwen binnenstappen met vragen over hun gezondheid, leefstijl en welzijn. Die toegankelijkheid blijkt cruciaal: doordat mensen de apotheek al kennen als vertrouwde zorgplek, zetten zij sneller een eerste stap richting verandering.

De impact is inmiddels duidelijk zichtbaar. Met een gemiddeld rapportcijfer van 8,8 laat het leefstijlspreekuur zien dat duurzame verandering vaak begint met aandacht, erkenning en kleine, haalbare stappen. Het spreekuur toont hoe een goed gesprek op de juiste plek — dichtbij mensen en ingebed in hun dagelijkse routines — daadwerkelijk beweging op gang kan brengen.

De gezichten achter het leefstijlspreekuur

Het leefstijlspreekuur wordt gedragen door vier ervaren en gecertificeerde leefstijlcoaches — Hilda Mossink, Caroline van Oene, Silvia Philippi en Paulien Rinsema — allen aangesloten bij de Beroepsvereniging Leefstijlcoaches Nederland (BLCN) en samen actief binnen Gezond Amersfoort. Naast het leefstijlspreekuur organiseren zij in samenwerking met SRO maandelijkse Persoonlijke GezondheidsChecks bij de Voedselbank Amersfoort en jaarlijkse hartcheck-punten bij Sportcomplex Amerena. Daarnaast verzorgen ze workshops en inspiratiesessies over leefstijl, en begeleidt Paulien GLI‑trajecten, onder andere voor mensen met een psychische kwetsbaarheid (EPA-doelgroep).

Ook de apothekers uit Hoogland (Elien Peterse), Orion (Mark Slager), Kattenbroek (Suzette Engels) en Zielhorst (Iris den Hollander) spelen een belangrijke rol in dit initiatief. Door hun gezamenlijke expertise, netwerk en betrokkenheid in de wijken staat het leefstijlspreekuur stevig in de praktijk.

Silvia en Paulien vormen het projectteam. Silvia: “Het gaat om de samenwerking. Leefstijlcoaching zit precies tussen zorg en welzijn in. Dáár kunnen wij het verschil maken.”

Wat doet een leefstijlcoach?

Leefstijlcoaches ondersteunen mensen bij het ontwikkelen van gezonde, duurzame gewoonten die passen bij hun leven. Een leefstijlcoach kijkt breed naar factoren, zoals voeding, beweging, slaap, stress en sociale verbondenheid.

BLCN‑geaccrediteerde coaches zijn opgeleid in gedragsverandering en motiverende gespreksvoering en het begeleiden van mensen bij realistische stappen die bijdragen aan meer veerkracht en eigen regie. Daarmee vormen zij een waardevolle schakel tussen zorg, welzijn en de leefwereld van inwoners.

Wat gebeurt er tijdens een leefstijlgesprek?

Het gesprek volgt de principes van Positieve Gezondheid en verkent de bredere context van iemands leven. De kern is een open vraag: “Waar zou jij iets mee willen?” Samen wordt gekeken welke kleine, haalbare stappen iemand direct kan zetten. Geen standaardadvies, maar maatwerk dat aansluit bij de persoon en de fase in het leven.

De apotheek als schakel tussen zorg, welzijn en leefstijl

In de verschillende wijken van Amersfoort werken zorg‑ en welzijnsprofessionals, dagelijks samen. Daar werd steeds duidelijker dat veel inwoners gezonder willen leven, maar niet goed weten waar te beginnen.

De apotheek bleek een van de plekken waar leefstijlvragen regelmatig naar voren komen. Bewoners lopen er zonder drempel binnen en delen signalen die verder gaan dan medicatie: vermoeidheid, stress, ongezonde gewoontes of het gevoel vast te lopen. Aan de balie ontbreekt vaak de tijd om dit verder uit te diepen, terwijl apothekers wél de meerwaarde zien van een vervolg.

“De druk op de zorg wordt steeds groter en een leefstijlcoach helpt mensen om zelf de eerste stappen te zetten om hun gezondheid te verbeteren, zonder dat ze direct het medische circuit in hoeven,” zegt Suzette Engels, apotheker in Kattenbroek. Zo vormt het leefstijlspreekuur een logisch en persoonlijk vervolg op wat in de apotheek wordt gesignaleerd.

Soms geeft het medicijn zelf al aanleiding. Een nieuw voorschrift kan vragen oproepen over leefstijl, bijwerkingen of de oorzaak van een klacht. Ook herhaalmedicatie vertelt een verhaal: over hoe iemand zich voelt, welke patronen terug blijven komen, of welke gezondheidskwesties steeds opnieuw opspelen.

Apotheker Iris den Hollander (Apotheek Zielhorst) ziet dat elke dag: “Het is heel waardevol dat we mensen die in de apotheek komen en waarbij we merken dat er winst haalbaar is op gezondheidsvaardigheden, kunnen doorsturen naar de leefstijlcoach. De apotheek is een laagdrempelige plek; we signaleren eenzaamheid, vergeetachtigheid, stress en ongezonde leefgewoontes. Mooi dat we die mensen nu kunnen doorverwijzen naar het leefstijlspreekuur, omdat wij daar meestal niet de tijd voor hebben.”

Ook de huisarts vervult een belangrijke signaalfunctie. In een consult van tien minuten is vaak weinig ruimte voor een uitgebreid leefstijlgesprek, maar de meerwaarde wordt duidelijk gezien. Huisartsen passen het zogeheten Very Brief Advice toe: een evidence-based methode van 30–60 seconden om leefstijl laagdrempelig te bespreken. Met de flyer kunnen zij patiënten vervolgens eenvoudig doorverwijzen naar het leefstijlspreekuur. Huisarts Lotje Vernooij vertelt: “Ik breng het ter sprake met het spinnenweb van Positieve Gezondheid en heb de flyer op tafel liggen voor ‘leefstijl op recept’.”

De uitnodiging aan de leefstijlcoaches om in de apotheek “kantoor te houden” markeerde een kantelpunt en opende letterlijk de deur naar integrale samenwerking in de eerstelijn. Sindsdien is het spreekuur onderdeel van de dagelijkse praktijk en laat het zien hoe preventie en leefstijl kunnen aansluiten bij bestaande zorgmomenten. Paulien: “Steeds meer apothekers ontwikkelen zich tot leefstijlapothekers. Het spreekuur sluit daar perfect op aan.”

Het leefstijlspreekuur als verbindende schakel in de wijk

Het leefstijlspreekuur staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een breed, wijkgericht netwerk van professionals die samen werken vanuit één ambitie: bewoners ondersteunen bij een vitaal en actief leven.

Paulien vertelt: “Tijdens het leefstijlgesprek wordt zorgvuldig in kaart gebracht wat iemand nodig heeft om stappen te zetten richting een gezondere leefstijl. Dat kan variëren van praktische ondersteuning tot het versterken van sociale contacten of het vinden van passende beweegmogelijkheden. Op basis van deze verhelderde behoeften wordt gericht en positief doorverwezen naar professionals of voorzieningen in de wijk.”

Deze samenwerking maakt een warme overdracht mogelijk: bewoners worden niet simpelweg doorverwezen, maar persoonlijk begeleid naar het aanbod dat het beste aansluit bij hun situatie, wensen en mogelijkheden. Zo ontstaat een doorlopende lijn van begeleiding waarin inwoners zich gezien en gesteund voelen.

“Het toeleiden naar het leefstijlspreekuur maakt vroeg signalering mogelijk en biedt een alternatief voor een uitsluitend medische benadering. Door de krachten te bundelen ontstaat een netwerk dat niet alleen problemen voorkomt, maar ook de veerkracht en eigen regie van bewoners versterkt.” aldus Silvia.

Resultaten om trots op te zijn

Sinds medio 2025 bezochten circa zestig bewoners het leefstijlspreekuur. De ervaringen zijn opvallend positief: deelnemers waarderen de tijd, aandacht en helderheid die het gesprek brengt.

Veel bewoners geven aan dat zij zonder het leefstijlspreekuur niets hadden gedaan, langere tijd waren blijven doorlopen of opnieuw naar de huisarts zouden zijn gegaan, terwijl dat in veel gevallen niet nodig bleek.

“Dit gesprek is vaak precies het zetje dat mensen nodig hebben,” benadrukt Silvia.

Vooruitkijken: verduurzamen en uitbreiden

De ambitie voor de komende jaren is helder: het leefstijlspreekuur structureel verankeren in de Amersfoortse wijken en het bereik vergroten. Dat betekent uitbreiding naar meer apotheken, maar ook naar andere laagdrempelige ontmoetingsplekken zoals buurtcentra en bibliotheken. Juist op deze plekken komen mensen vanzelfsprekend samen en lopen ze even binnen voor een praatje, waardoor de drempel om in gesprek te gaan over leefstijl nog verder wordt verlaagd. Daarnaast wordt onderzocht hoe groepsconsulten kunnen worden ingericht, waarin zorg, welzijn en leefstijl in samenhang worden aangeboden. Deze vorm kan niet alleen efficiënter zijn, maar ook verbindend werken doordat deelnemers steun en herkenning bij elkaar vinden.

Het gratis karakter draagt bij aan de inclusiviteit. De grootste uitdaging ligt in het structureel borgen van de financiering: nu mogelijk dankzij subsidie van de Coalitie Leefstijl in de Zorg. Voor een toekomstbestendige aanpak zijn echter nieuwe, duurzame partnerschappen nodig.

Samen verder

Wil je verkennen wat dit concept kan betekenen voor jouw organisatie, netwerk of wijk?
Of meedenken over doorontwikkeling, samenwerking of financiering?
De initiatiefnemers van Gezond Amersfoort gaan graag in gesprek.

NB. de foto bij dit verhaal is gemaakt door Marco Hofsté